Executieve functies in het VO en de methode Slim Studeren

studievaardigheden in de bovenbouw van het VO

Om leerlingen te kunnen helpen bij de ontwikkeling van de executieve functies is het goed om te weten hoe executieve functies werken. Executieve functies zijn al die regelfuncties van de hersenen die essentieel zijn voor het realiseren van doelgericht en aangepast gedrag. Onderwijsprofessionals hebben bijna dagelijks te maken met pubers die geen overzicht kunnen bewaren of niet weten hoe ze moeten leren. Dit zorgt voor stress en dat heeft een negatieve invloed op de leerprestaties van de leerling. In het VO wordt een groot beroep gedaan op de executieve functies van leerlingen, maar deze zijn volop in ontwikkeling in de puberteit. Het is daarom van essentieel belang om leerlingen te helpen met het ontwikkelen en versterken van de executieve functies. De all-in-one mentormethode en de planagenda Slim Studeren zijn twee praktische tools die docenten kunnen inzetten om de executieve functies van hun leerlingen te verbeteren en te bevorderen.

Executieve functies in de onderbouw VO

Executieve functies zijn ontzettend belangrijk voor het behalen van schoolsucces. In het vo wordt een groot beroep gedaan op de executieve functies en studievaardigheden van leerlingen. Het begint al in de brugklas. Maar is dat realistisch? Kun je van al je leerlingen verwachten dat ze al weten hoe ze hun huiswerk moeten inplannen of hoe ze zich moeten voorbereiden op de toetsweek? Wat is belangrijk en wat is minder belangrijk? Er zijn veel leerlingen in de onderbouw die moeite hebben met het stellen van prioriteiten en het plannen van schooltaken en andere activiteiten. Elke leerling wil goede leerprestaties halen, maar dat is niet voor alle leerlingen vanzelfsprekend. Aandacht voor executieve functies en studievaardigheden in de onderbouw van het vo mag dus niet missen.

Meer aandacht voor executieve functies in de bovenbouw VO

In de bovenbouw VO wordt vaak van leerlingen verwacht dat ze zelfstandig en actief aan de slag kunnen en voorbereid naar de les komen. Bij leerlingen met goede zelfregulatievaardigheden zie je dit terug in gedrag zoals doelen stellen, plannen, monitoren en evalueren. Echter zijn er nog steeds veel leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs die dit niet hebben. Deze leerlingen hebben ondersteuning nodig om hun executieve functies te verbeteren. Leren plannen en het opschrijven van huiswerk in een agenda zijn erg belangrijk voor het ontwikkelen van de executieve functies. Executieve functies bepalen in hoge mate het schoolsucces van leerlingen, meer nog dan intelligentie.

Een voorbeeld ter verduidelijking: Imran zit in 4 havo. Zijn docenten verwachten van hem dat hij zelfstandig kan werken, lesstof actief kan verwerken, goed kan samenwerken, enzovoort. Daarnaast veronderstellen zijn docenten dat hij weinig begeleiding nodig heeft bij het plannen van zijn huiswerk en bij het bestuderen van de leerstof voor een toets. Maar Imran is een leerling die moeite heeft met planning. Hij begint vaak te laat met het bestuderen van de leerstof en dat levert hem veel stress op. Voor Imran is planning niet de enige reden waarom hij vastloopt. Hij weet vaak niet hoe hij zich moet voorbereiden op een toets en welke manieren het meest effectief zijn.

Schoolbreed aan de slag met executieve functies

Wil je schoolbreed aan de slag met executieve functies en ben je op zoek naar lesmateriaal?

Voor scholen die aan de slag willen met executieve functies hebben we een aantal mogelijkheden om mentoren en docenten te voorzien van praktische tools, kennis en vaardigheden:

De PLANAGENDA Slim Studeren is een praktische tool voor de leerling om te leren plannen en om inzicht te krijgen in een belangrijk deel van zijn/haar eigen leerstrategie. De planagenda stelt de leerling in staat doelgerichter te werken en om te achterhalen hoeveel tijd hij of zij aan een activiteit besteedt. Verder leert de leerling prioriteiten stellen en zijn/haar aandacht te richten op de juiste zaken die ervoor zorgen dat hij/zij meer overzicht krijgt en zich beter kan focussen.

De all-in-one mentormethode Slim Studeren VO is een modulair programma met alle belangrijke thema’s voor leerlingen in het VO. Een doorlopende leerlijn voor alle klassen in het voortgezet onderwijs over studievaardigheden, sociale vaardigheden, mediawijsheid, privacy, burgerschap en loopbaanoriëntatie. Het is een methode die breed en flexibel inzetbaar is.

Het programma is altijd en overal beschikbaar en kom je dus ook ouders tegemoet in hun behoefte hoe ze hun kind thuis kunnen begeleiden met bijvoorbeeld plannen en leren leren. Je kunt Slim Studeren VO eenvoudig inzetten voor een positieve wisselwerking tussen school, leerlingen en ouders.

Voor docenten en mentoren hebben we verschillende online trainingen en masterclasses ontwikkeld. Daarnaast bieden we gratis kick-offsessies om de planagenda en de all-in-one mentormethode goed te implementeren. Docenten en mentoren krijgen handvatten om aan de slag te gaan met de planagenda en de all-in-one-mentormethode.

In ons aanbod vind je ook de docentenagenda met aandacht voor de coachende rol van de docent. De docentenagenda is ontwikkeld voor leraren, met behulp van leraren. In deze agenda wordt de leraar meegenomen in coachingsvaardigheden aan de hand motivatiekaartjes, kant-en-klare lessen, tips en trucs, zelfreflectie, enzovoort.

Maak kennis met onze oplossingen

Om een goed beeld te krijgen van onze oplossingen, bieden wij vrijblijvend demo’s aan voor scholen. Op locatie of via Teams.

Neem hiervoor contact met ons op.

Deel dit artikel via:

Gerelateerde artikelen

Aantekeningen maken en leren: wat hebben leerlingen nodig?

In veel lessen gaan we er stilzwijgend van uit dat leerlingen wel weten hoe je goede aantekeningen maakt. Schrift open, pen in de hand, luisteren en noteren maar. Net als bij samenvatten blijkt die aanname vaak onjuist. Aantekeningen maken is geen vanzelfsprekende vaardigheid, maar een complexe leerstrategie die expliciet aangeleerd, geoefend en van feedback voorzien moet worden. Wie niet goed leert noteren, leert vaak ook minder diep en dat heeft directe gevolgen voor begrip, onthouden en zelfstandig leren.   De hardnekkige aanname: “dat kunnen ze al” In onderzoek naar leerstrategieën werd jarenlang aangenomen dat leerlingen aan het einde van het voortgezet onderwijs wel fatsoenlijke samenvattingen en aantekeningen konden maken. Die aanname bleek onhoudbaar. Toen samenvatten minder effectief bleek dan verwacht, lag dat niet aan de strategie zelf, maar aan de uitvoering: leerlingen wisten eenvoudigweg niet hoe ze moesten samenvatten. Hetzelfde geldt voor aantekeningen maken. We verwachten een vaardigheid die zelden

Lees meer

Van onrust en conflicten naar rust en samenwerking: sociaal-emotioneel leren in het voortgezet onderwijs

Onrust tijdens de les, leerlingen die door elkaar praten of die zich onttrekken aan groepswerk en conflicten die snel hoog oplopen: voor veel docenten in het voortgezet onderwijs is dit herkenbaar. Een opmerking wordt verkeerd geïnterpreteerd, een groepsopdracht loopt vast of een leerling reageert fel op feedback. Vaak grijpen we in met regels of correcties, maar het onderliggende gedrag keert regelmatig terug. Hoewel steeds meer scholen ervaren dat sociaal-emotioneel leren (SEL) helpt om dit patroon te doorbreken, krijgt sociaal-emotionele ontwikkeling in de praktijk nog vaak weinig structurele aandacht. Regelmatig wordt verondersteld dat leerlingen deze vaardigheden vanzelf ontwikkelen. Door sociaal-emotioneel leren bewust en doelgericht in te zetten, verschuift de focus van het corrigeren van gedrag naar het aanleren van vaardigheden waarmee leerlingen anders leren reageren. Dat leidt tot meer rust in de klas, betere samenwerking en een veiliger leerklimaat.   Wat verstaan we onder sociaal-emotioneel leren? Sociaal-emotioneel leren richt zich op

Lees meer

Waarom zijn goede studievaardigheden onmisbaar voor jouw leerlingen

…en hoe Slim Studeren VO helpt om leerlingen beter te laten leren Als leraar zie je dagelijks hoe groot de verschillen zijn tussen leerlingen: sommige werken gestructureerd en weten precies hoe ze een toets moeten aanpakken, terwijl anderen verdwalen in hun planning, blijven samenvatten zonder resultaat of pas op het laatste moment beginnen. Sterke studievaardigheden vormen de basis voor schoolsucces in alle leerjaren, van onderbouw tot bovenbouw. Steeds meer onderzoek toont aan dat leerlingen die weten hoe ze moeten leren, niet alleen betere cijfers halen, maar ook rust, motivatie en zelfvertrouwen ontwikkelen. Slim Studeren VO helpt docenten om deze vaardigheden op een eenvoudige en effectieve manier in hun lessen te integreren.   1. Leerlingen leren slimmer Met de juiste studievaardigheden kunnen leerlingen meer bereiken in dezelfde tijd. Denk aan: Retrieval practice (kennis ophalen in plaats van herlezen); Spaced practice (verspreid leren i.p.v. blokken); Structured notes in plaats van eindeloze samenvattingen;

Lees meer