Blog
Groepsvorming in de eerste schoolweken: wat kunnen we van Scandinavië leren?
De eerste weken van het schooljaar zijn van grote invloed op hoe een klas zich ontwikkelt. In deze periode leren leerlingen elkaar kennen, verkennen zij hun positie binnen de groep en ontstaat de basis voor gedrag, samenwerking en het leerklimaat. Veel landen erkennen het belang van groepsvorming in de eerste schoolweken. In Scandinavië is er veel aandacht voor welzijn, gelijkwaardigheid en verbondenheid binnen de klas. Leerlingen moeten zich veilig, gezien en betrokken voelen voordat zij optimaal tot leren kunnen komen. In plaats van direct te focussen op vakkennis, prestaties en toetsing, kiezen Scandinavische scholen ervoor om eerst te investeren in de groep. Deze benadering biedt waardevolle inzichten voor het voortgezet onderwijs. Eerst de relatie, dan het leren In Scandinavische klaslokalen staat het opbouwen van relaties centraal. Leerlingen moeten zich veilig voelen, gezien worden en vertrouwen ervaren voordat zij tot leren komen. Onderzoek van onder andere de OECD onderstreept dat
Beeldende vorming: gelukkig kun je creativiteit gewoon in een cijfer vangen
Laten we beginnen met een voorbeeld uit de praktijk. Een leerling krijgt voor het vak Beeldende vorming de opdracht om een zelfportret te tekenen. Iets wat hij nog nooit eerder heeft gedaan. Ze krijgen twee lesuren voor de opdracht. De leerling doet wat hij kan. Hij tekent, probeert, gumt, begint opnieuw. Thuis laat hij zijn werk zien. Hij krijgt tips, hij zoekt zelf wat voorbeelden en filmpjes op internet en gaat oefenen. Stap voor stap ontdekt hij hoe een gezicht is opgebouwd, hoe verhoudingen werken en hoe schaduw diepte geeft. Met zijn nieuwe inzichten en zichtbaar meer vaardigheid komt hij terug op school. Trots neemt hij zijn oefentekening en de bronnen die hij heeft gebruikt mee naar school. Hij wil op school nog een keer proberen. Klaar om te laten zien wat hij heeft geleerd. Alleen komt dat moment niet. Nog voordat hij iets kan uitleggen, krijgt hij te horen
Positieve groepsvorming tijdens de eerste weken van het schooljaar
De basis voor een sterk en veilig leerklimaat De eerste weken van het schooljaar zijn bepalend voor de rest van het jaar. In deze fase ontstaat de groepsdynamiek, de rollen worden verdeeld en de sociale norm vormt zich binnen de klas. Wie hier bewust op inzet, legt een stevige basis voor rust, vertrouwen en betere leerprestaties. Maar hoe zorg je nu voor positieve groepsvorming? En wat levert het concreet op? In deze blog lees je over de voordelen van het Gouden Weken Pakket, praktische voorbeelden én hoe je dit eenvoudig kunt aanpakken. Wat is positieve groepsvorming? Positieve groepsvorming betekent dat je als docent of mentor actief werkt aan een klas waarin leerlingen zich: veilig voelen; elkaar respecteren; samenwerken; en verantwoordelijkheid nemen. Het gaat dus niet alleen om “een gezellige klas”, maar om een groep waarin iedere leerling tot zijn recht komt en zich veilig voelt. De basis van
Desinformatie in de klas: waarom mag dit onderwerp niet ontbreken in het onderwijs
Jongeren groeien op in een wereld waarin informatie altijd en overal beschikbaar is. Via TikTok, Instagram, YouTube, nieuwsapps en groepschats krijgen ze dagelijks een enorme stroom aan berichten te verwerken. Daarom is het belangrijk dat scholen aandacht besteden aan desinformatie en leerlingen leren hoe ze informatie kritisch kunnen beoordelen. Wat is desinformatie en waarom is het zo lastig te herkennen? Desinformatie is misleidende informatie die bewust wordt verspreid om te manipuleren. Daarnaast is er misinformatie: onjuiste informatie die zonder kwade bedoeling wordt gedeeld. Het verschil zit in de intentie, maar voor jongeren is dat onderscheid vaak moeilijk te maken. In de praktijk blijkt het vaak ingewikkeld om intentie vast te stellen. Daarom is het zinvoller om met je leerlingen te kijken naar de inhoud en het effect van een bericht, in plaats van direct te focussen op de vraag of iets ‘met opzet’ is verspreid. Waarom is dit
Aantekeningen maken en leren: wat hebben leerlingen nodig?
In veel lessen gaan we er stilzwijgend van uit dat leerlingen wel weten hoe je goede aantekeningen maakt. Schrift open, pen in de hand, luisteren en noteren maar. Net als bij samenvatten blijkt die aanname vaak onjuist. Aantekeningen maken is geen vanzelfsprekende vaardigheid, maar een complexe leerstrategie die expliciet aangeleerd, geoefend en van feedback voorzien moet worden. Wie niet goed leert noteren, leert vaak ook minder diep en dat heeft directe gevolgen voor begrip, onthouden en zelfstandig leren. De hardnekkige aanname: “dat kunnen ze al” In onderzoek naar leerstrategieën werd jarenlang aangenomen dat leerlingen aan het einde van het voortgezet onderwijs wel fatsoenlijke samenvattingen en aantekeningen konden maken. Die aanname bleek onhoudbaar. Toen samenvatten minder effectief bleek dan verwacht, lag dat niet aan de strategie zelf, maar aan de uitvoering: leerlingen wisten eenvoudigweg niet hoe ze moesten samenvatten. Hetzelfde geldt voor aantekeningen maken. We verwachten een vaardigheid die zelden
Van onrust en conflicten naar rust en samenwerking: sociaal-emotioneel leren in het voortgezet onderwijs
Onrust tijdens de les, leerlingen die door elkaar praten of die zich onttrekken aan groepswerk en conflicten die snel hoog oplopen: voor veel docenten in het voortgezet onderwijs is dit herkenbaar. Een opmerking wordt verkeerd geïnterpreteerd, een groepsopdracht loopt vast of een leerling reageert fel op feedback. Vaak grijpen we in met regels of correcties, maar het onderliggende gedrag keert regelmatig terug. Hoewel steeds meer scholen ervaren dat sociaal-emotioneel leren (SEL) helpt om dit patroon te doorbreken, krijgt sociaal-emotionele ontwikkeling in de praktijk nog vaak weinig structurele aandacht. Regelmatig wordt verondersteld dat leerlingen deze vaardigheden vanzelf ontwikkelen. Door sociaal-emotioneel leren bewust en doelgericht in te zetten, verschuift de focus van het corrigeren van gedrag naar het aanleren van vaardigheden waarmee leerlingen anders leren reageren. Dat leidt tot meer rust in de klas, betere samenwerking en een veiliger leerklimaat. Wat verstaan we onder sociaal-emotioneel leren? Sociaal-emotioneel leren richt zich op
Waarom zijn goede studievaardigheden onmisbaar voor jouw leerlingen
…en hoe Slim Studeren VO helpt om leerlingen beter te laten leren Als leraar zie je dagelijks hoe groot de verschillen zijn tussen leerlingen: sommige werken gestructureerd en weten precies hoe ze een toets moeten aanpakken, terwijl anderen verdwalen in hun planning, blijven samenvatten zonder resultaat of pas op het laatste moment beginnen. Sterke studievaardigheden vormen de basis voor schoolsucces in alle leerjaren, van onderbouw tot bovenbouw. Steeds meer onderzoek toont aan dat leerlingen die weten hoe ze moeten leren, niet alleen betere cijfers halen, maar ook rust, motivatie en zelfvertrouwen ontwikkelen. Slim Studeren VO helpt docenten om deze vaardigheden op een eenvoudige en effectieve manier in hun lessen te integreren. 1. Leerlingen leren slimmer Met de juiste studievaardigheden kunnen leerlingen meer bereiken in dezelfde tijd. Denk aan: Retrieval practice (kennis ophalen in plaats van herlezen); Spaced practice (verspreid leren i.p.v. blokken); Structured notes in plaats van eindeloze samenvattingen;
Uitstelgedrag in de klas: hoe pak je dat aan?
“Ze zijn lui.” “Ze hebben geen doorzettingsvermogen.” Zo wordt vaak gedacht over leerlingen die hun taken of toetsen uitstellen. Echter is uitstelgedrag niet altijd een kwestie van onwil. Het is ook een complex samenspel van brein, motivatie en zelfvertrouwen. Als je begrijpt waarom leerlingen uitstellen, dan zul je hen beter kunnen helpen om hun motivatie terug te vinden en effectief te leren plannen. In deze blog lees je wat er schuilgaat achter uitstelgedrag in de klas, waarom het zo hardnekkig kan zijn én hoe je als leraar, mentor of schoolteam het verschil kunt maken. Wat is uitstelgedrag precies? Iedereen stelt weleens iets uit en dat is in de meeste gevallen geen probleem. Het wordt problematisch wanneer leerlingen structureel geneigd zijn om taken voor zich uit te schuiven, ook wanneer zij zich bewust zijn van de negatieve gevolgen daarvan. Neuropsychologisch onderzoek laat zien dat dit gedrag deels verklaard kan worden
Risico’s van het internet voor jongeren: hoe praat je erover met je leerlingen?
Online pesten, privacyproblemen, sexting of misleidende influencers. Jongeren leven in een digitale wereld vol kansen, maar ook vol risico’s. Jongeren bewegen zich moeiteloos online, maar beseffen niet altijd welke risico’s daarbij horen. Voor docenten ligt hier een belangrijke rol weggelegd: leerlingen begeleiden om kritisch na te denken over hun online gedrag. Maar hoe pak je dat aan in de klas? Waarom is het zo belangrijk om over internetrisico’s te praten? Veel jongeren overschatten hun eigen online vaardigheden. Ze weten bijvoorbeeld hoe ze TikTok moeten gebruiken, maar ze weten niet altijd wat de gevolgen zijn van wat ze daar posten. Onderzoek laat zien dat jongeren risico’s op het internet vaak pas herkennen als er iets misgaat. Een nare opmerking, cyberpesten, een gedeelde foto of een virale video. Daarom is preventie via gesprek zo krachtig. Praten over internetveiligheid en privacy zorgt ervoor dat leerlingen leren reflecteren vóór er iets misloopt. Dat
