Shop

Hoe maak je leerlingen weerbaar tegen nepnieuws?

Onzekere tijden blijken een perfecte voedingsbodem te zijn voor nepnieuws en complottheorieën. We leven in een samenleving waarin de waarheid concurreert met ‘individuele interpretaties’ en ‘alternatieve feiten’. Volgens hoogleraar mediagebruik Elly Konijn (Vrije Universiteit Amsterdam) en lector nieuwe media Geert Lovink (Hogeschool van Amsterdam) is school dé plek bij uitstek om leerlingen vaardigheden te leren om nepnieuws te herkennen. Nepnieuws bestrijden, begint met het leren herkennen van manipulatietechnieken achter nepnieuws. Als mentor kun jij je leerlingen helpen ze te identificeren. Leer ze kritisch te zijn, help ze vier belangrijke manipulatietechnieken herkennen.

Manipulatietechnieken

Feiten

De eerste techniek is het weglaten of verdraaien van feiten, omdat je de meeste feiten kun je op meerdere manieren uitleggen. In nepnieuws worden bepaalde feiten weggelaten of op een andere manier geïnterpreteerd. Controleer daarom de feiten in andere bronnen. Kijk goed naar de titel, foto’s en tekst.

Nieuwsgierigheid

Een tweede techniek speelt in op de nieuwsgierigheid van mensen. Titels die mensen nieuwsgierig maken, zodat ze gaan klikken voor meer informatie.

Emoties

Nepnieuws speelt in op emoties. Als iemand bijvoorbeeld boos of bang wordt van een bericht is de kans groter dat hij of zij het bericht gaat delen.

Zondebok

De laatste techniek is om iemand anders de schuld van alles te geven wat slecht gaat, want met deze techniek wordt het wij-zij denken versterkt.

Dubbel check

Bij twijfel, moet je altijd hulp vragen. Soms maakt nepnieuws gebruik van deepfakes. Dit zijn nepvideo’s die gebruikmaken van digitale software, machine learning en face-swaps. Afbeeldingen worden gecombineerd tot nieuw beeldmateriaal dat gebeurtenissen of handelingen laat zien die in het echt nooit hebben plaatsgevonden. De resultaten kunnen zeer overtuigend zijn en zijn soms moeilijk als onecht te herkennen. Het is altijd verstandig om samen met anderen te checken of het klopt.

Jongeren

Ook jongeren krijgen te maken met nepnieuws. Nepnieuws is niet meer weg te denken. Kunnen de jongeren van jouw school echt van bewerkt of nep onderscheiden? De makers van nepnieuws worden steeds beter, waardoor het lastiger wordt om nepnieuws te herkennen. Zeker voor jongeren. We kunnen jongeren op school een aantal strategieën aanreiken, zodat ze zelf kunnen beoordelen of ze iets kunnen geloven of niet.

Disclaimer : De informatie in deze blog is met grote zorg samengesteld op basis van beschikbare wetenschappelijke literatuur en praktijkervaring. Ondanks deze zorgvuldigheid kunnen aan de inhoud geen rechten worden ontleend. Organisaties en onderwijsprofessionals wordt geadviseerd om bij beleidskeuzes altijd rekening te houden met de eigen context en actuele wet- en regelgeving.

Deel dit artikel via:

Gerelateerde artikelen

Loopbaanontwikkeling in het voortgezet onderwijs: waarom speelt elke docent een rol?

Het voortgezet onderwijs speelt een belangrijke rol in het voorbereiden van leerlingen op hun verdere studie-, loopbaan- en levenskeuzes. Steeds meer onderzoek laat zien dat loopbaanontwikkeling het sterkst tot zijn recht komt binnen een schoolbrede aanpak, waarbij docenten, mentoren en decanen samenwerken. Docenten spelen hierin een belangrijke rol. Zij hebben dagelijks contact met leerlingen, kennen hun talenten en interesses en kunnen leerlingen helpen om verbanden te leggen tussen wat zij leren en de wereld buiten school.   Loopbaanontwikkeling begint niet bij de profielkeuze Veel scholen besteden vooral aandacht aan loopbaanoriëntatie op momenten waarop leerlingen een keuze moeten maken. Denk aan de overstap naar een profiel, vervolgopleiding of stage. Toch blijkt uit internationaal onderzoek dat loopbaanontwikkeling veel meer is dan het maken van een eenmalige keuze. Het gaat om het ontwikkelen van kennis, vaardigheden en zelfinzicht die jongeren helpen om gedurende hun leven passende keuzes te maken. Het onderzoek van Rice

Lees meer

Groepsvorming in de eerste schoolweken: wat kunnen we van Scandinavië leren?

De eerste weken van het schooljaar zijn van grote invloed op hoe een klas zich ontwikkelt. In deze periode leren leerlingen elkaar kennen, verkennen zij hun positie binnen de groep en ontstaat de basis voor gedrag, samenwerking en het leerklimaat. Veel landen erkennen het belang van groepsvorming in de eerste schoolweken. In Scandinavië is er veel aandacht voor welzijn, gelijkwaardigheid en verbondenheid binnen de klas. Leerlingen moeten zich veilig, gezien en betrokken voelen voordat zij optimaal tot leren kunnen komen. In plaats van direct te focussen op vakkennis, prestaties en toetsing, kiezen Scandinavische scholen ervoor om eerst te investeren in de groep. Deze benadering biedt waardevolle inzichten voor het voortgezet onderwijs.   Eerst de relatie, dan het leren In Scandinavische klaslokalen staat het opbouwen van relaties centraal. Leerlingen moeten zich veilig voelen, gezien worden en vertrouwen ervaren voordat zij tot leren komen. Onderzoek van onder andere de OECD onderstreept dat

Lees meer

Beeldende vorming: gelukkig kun je creativiteit gewoon in een cijfer vangen

Laten we beginnen met een voorbeeld uit de praktijk. Een leerling krijgt voor het vak Beeldende vorming de opdracht om een zelfportret te tekenen. Iets wat hij nog nooit eerder heeft gedaan. Ze krijgen twee lesuren voor de opdracht. De leerling doet wat hij kan. Hij tekent, probeert, gumt, begint opnieuw. Thuis laat hij zijn werk zien. Hij krijgt tips, hij zoekt zelf wat voorbeelden en filmpjes op internet en gaat oefenen. Stap voor stap ontdekt hij hoe een gezicht is opgebouwd, hoe verhoudingen werken en hoe schaduw diepte geeft. Met zijn nieuwe inzichten en zichtbaar meer vaardigheid komt hij terug op school. Trots neemt hij zijn oefentekening en de bronnen die hij heeft gebruikt mee naar school. Hij wil op school nog een keer proberen. Klaar om te laten zien wat hij heeft geleerd. Alleen komt dat moment niet. Nog voordat hij iets kan uitleggen, krijgt hij te horen

Lees meer

Menu