Burgerschap in het VO: Hoe ga jij het burgerschapsonderwijs vormgeven?

Werken aan burgerschap in het VO dat aansluit bij de normen en waarden van de leerling én die van de school. Hoe pak je dat aan? Het is meer dan de klassieke thema’s zoals democratie en verkiezingen. Het gaat ook over identiteitsvorming, verbondenheid met elkaar en de onderzoekende en reflectieve houding van de leerling. In het voortgezet onderwijs wordt vooral in de vakken Geschiedenis en Maatschappijleer veel aandacht besteed aan burgerschapsonderwijs, maar er is nog meer mogelijk. Wat voor burgerschap streeft jouw team na? Waarin kunnen jullie nog groeien? Hoe breng je het burgerschapsonderwijs op niveau?

  • Burgerschap en actualiteit

Burgerschap in het VO gaat niet alleen over Nederland, maar ook over de hele wereld. Werk via actualiteit aan activerende burgerschapslessen. Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat leerlingen lessen meer waarderen als daarin gewerkt wordt met de actualiteit. Surf samen met je leerlingen naar een nieuwswebsite of kijk samen terug naar een actualiteitenprogramma.

  • Burgerschap en themadagen

Themadagen zijn essentieel voor het verdiepen en verbreden van lessen. Denk aan themadagen zoals Paarse Vrijdag, Complimentendag, Kinderrechtendag, Valentijnsdag, week tegen pesten, enzovoorts.

  • Burgerschap en schoolbeleid

Verander de wereld, begin bij jezelf! Je kunt ook rond beleidsbeslissingen van je school aan de slag gaan. Enkele voorbeelden: gezonde schoolkantine, duurzaamheid, anti-pestprotocol, schoolreisjes, ouderbijdrage, enzovoorts.

  • Burgerschap en eTwinning

Met eTwinning start je met internationalisering en wereldburgerschap. Je geeft je leerlingen een kijkje over de grens. Ze komen in contact met jongeren in andere landen en leren over elkaars taal en cultuur. Ze kunnen samenwerken aan uiteenlopende thema’s zoals wereldburgerschap, diversiteit, mediawijsheid en klimaat. Internationaal samenwerken geeft burgerschapsonderwijs een extra dimensie en dat is de grote kracht van eTwinning.

  • Burgerschap en Slim Studeren VO

Met Slim Studeren VO kun je doelgericht aan burgerschapsvorming van je leerlingen werken. Je hebt een stevige basis om de burgerschapsvaardigheden van je leerlingen te versterken. De tijd die je met Slim Studeren VO bespaart, kun je gebruiken om extra verdieping te bieden door aandacht te besteden aan actualiteit, themadagen en eTwinning. Als je alles zelf moet bedenken en ontwikkelen, blijft er weinig tijd over voor bijvoorbeeld actualiteit en internationalisering. Door Slim Studeren VO te combineren met actualiteiten kun je op een eenvoudige en tijdbesparende manier het burgerschapsonderwijs vormgeven.

Wettelijke opdracht burgerschap

In Nederland is burgerschapsvorming een wettelijke plicht in het onderwijs. Deze wet schrijft voor dat burgerschapsonderwijs doelgericht, samenhangend en herkenbaar aanwezig moet zijn. Het mag verdeeld worden over verschillende vakken, maar je mag als school ook ervoor kiezen om het zwaartepunt bij een bepaald vak, zoals maatschappijleer, te leggen. Uit het recente rapport ‘De Staat van het Onderwijs 2022’ (Inspectie van het Onderwijs, 2022) blijkt echter dat burgerschapsvorming op veel scholen op een weinig doelgerichte en samenhangende wijze vorm krijgt.

Ondersteuning bij het opzetten van het burgerschapsonderwijs

Burgerschapsonderwijs is een brede opdracht waarmee je als school aan de slag moet. Heb je ondersteuning en advies nodig bij het opzetten van het burgerschapsonderwijs? Neem dan vrijblijvend contact met ons op. Ons team staat klaar om jullie te helpen.

Deel dit artikel via:

Gerelateerde artikelen

Groepsvorming in de eerste schoolweken: wat kunnen we van Scandinavië leren?

De eerste weken van het schooljaar zijn van grote invloed op hoe een klas zich ontwikkelt. In deze periode leren leerlingen elkaar kennen, verkennen zij hun positie binnen de groep en ontstaat de basis voor gedrag, samenwerking en het leerklimaat. Veel landen erkennen het belang van groepsvorming in de eerste schoolweken. In Scandinavië is er veel aandacht voor welzijn, gelijkwaardigheid en verbondenheid binnen de klas. Leerlingen moeten zich veilig, gezien en betrokken voelen voordat zij optimaal tot leren kunnen komen. In plaats van direct te focussen op vakkennis, prestaties en toetsing, kiezen Scandinavische scholen ervoor om eerst te investeren in de groep. Deze benadering biedt waardevolle inzichten voor het voortgezet onderwijs.   Eerst de relatie, dan het leren In Scandinavische klaslokalen staat het opbouwen van relaties centraal. Leerlingen moeten zich veilig voelen, gezien worden en vertrouwen ervaren voordat zij tot leren komen. Onderzoek van onder andere de OECD onderstreept dat

Lees meer

Beeldende vorming: gelukkig kun je creativiteit gewoon in een cijfer vangen

Laten we beginnen met een voorbeeld uit de praktijk. Een leerling krijgt voor het vak Beeldende vorming de opdracht om een zelfportret te tekenen. Iets wat hij nog nooit eerder heeft gedaan. Ze krijgen twee lesuren voor de opdracht. De leerling doet wat hij kan. Hij tekent, probeert, gumt, begint opnieuw. Thuis laat hij zijn werk zien. Hij krijgt tips, hij zoekt zelf wat voorbeelden en filmpjes op internet en gaat oefenen. Stap voor stap ontdekt hij hoe een gezicht is opgebouwd, hoe verhoudingen werken en hoe schaduw diepte geeft. Met zijn nieuwe inzichten en zichtbaar meer vaardigheid komt hij terug op school. Trots neemt hij zijn oefentekening en de bronnen die hij heeft gebruikt mee naar school. Hij wil op school nog een keer proberen. Klaar om te laten zien wat hij heeft geleerd. Alleen komt dat moment niet. Nog voordat hij iets kan uitleggen, krijgt hij te horen

Lees meer
Gouden Weken en een positieve klassensfeer

Positieve groepsvorming tijdens de eerste weken van het schooljaar

De basis voor een sterk en veilig leerklimaat De eerste weken van het schooljaar zijn bepalend voor de rest van het jaar. In deze fase ontstaat de groepsdynamiek, de rollen worden verdeeld en de sociale norm vormt zich binnen de klas. Wie hier bewust op inzet, legt een stevige basis voor rust, vertrouwen en betere leerprestaties. Maar hoe zorg je nu voor positieve groepsvorming? En wat levert het concreet op? In deze blog lees je over de voordelen van het Gouden Weken Pakket, praktische voorbeelden én hoe je dit eenvoudig kunt aanpakken.   Wat is positieve groepsvorming? Positieve groepsvorming betekent dat je als docent of mentor actief werkt aan een klas waarin leerlingen zich: veilig voelen; elkaar respecteren; samenwerken; en verantwoordelijkheid nemen. Het gaat dus niet alleen om “een gezellige klas”, maar om een groep waarin iedere leerling tot zijn recht komt en zich veilig voelt.   De basis van

Lees meer