Klasgenoten buitensluiten, negeren, roddelen, kliekjes vormen, uitlachen. Meisjes pesten anders dan jongens. Jongens pesten over het algemeen op een directe en fysieke manier. Meisjes integreren het pestgedrag in hun sociale relaties. De Queen Bee (bijenkoningin) en haar Wanna bees (hofhouding) pesten zo subtiel dat anderen er weinig tot niets van merken. Queen Bees kunnen ook online heel actief zijn. Denk aan de Gossip Girl-accounts. In de praktijk zijn Queen Bees leuke, aantrekkelijke en sociale meisjes die door docenten vaak veel meer ruimte, rollen en taken krijgen dan anderen. Het is belangrijk om als docent alert te zijn bij de groepsvorming, omdat bij pubers het onderlinge sociale proces vaak belangrijker is dan andere zaken. Meidenvenijn in het VO komt vaker voor dan je denkt.
Zo herken je de bijen in jouw klas/groep
Koningin = Queen Bee
Een leuk, populair, mooi, sociaal meisje. Docenten zien haar graag. Zij domineert de pikorde in de klas/groep en laat haar meelopers het vuile werk doen. Op den duur vindt ze het normaal dat ze altijd haar zin krijgt.
Meelopers = Wanna bees
Een grote groep meisjes die heel graag bij de Queen Bee willen horen. Ze kijken naar haar op, imiteren haar en doen haar vuile werk. De Wanna Bee volgt de Queen Bee trouw, geeft haar complimentjes en lacht om haar gemene opmerkingen. Ze vormen een bijna ondoordringbaar blok.
Slachtoffer = Target
De Target (slachtoffer) staat helemaal alleen en valt buiten de groep. Ze wordt afgewezen, uitgesloten, vernederd, aangetrokken en afgestoten. Dit heeft als gevolg dat ze denkt dat ze niets waard is.
Zwijgende omstanders = Torn bystanders
Torn bystanders zijn stille getuigen. Meisjes die zien wat er gebeurt, maar durven niet in te grijpen uit angst zelf slachtoffer te worden.
Voorbeeld van meidenvenijn
Elisa is een introverte leerling: lief, stil, sociaal en afwachtend. Alle meisjes in de klas kijken op naar Femke. Ze is populair, mooi, intelligent, sociaal en een favoriete leerling. Femke maakt vaak gemene opmerkingen over Elisa en sluit haar uit. Als Elisa een antwoord moet geven op een vraag of tijdens een presentatie, kijken Femke en haar vriendinnen verveeld of maken ze rare geluidjes. Tijdens LO is het een hel voor Elisa, want dan treft ze de meisjes in de kleedkamer. Daar wordt er naar haar gekeken, gefluisterd en gelachen. Elisa is ongelukkig en wil niet meer naar school. De mentor van Elisa heeft het druk en andere docenten hebben niet door wat er gaande is. De ouders van Elisa weten ook niet wat er aan de hand is, want Elisa vertelt niks. Zo, in de stilte, valt een leerling buiten de groep.
Zo ontkroon je de Queen Bee
- Neem tijd om de klas/groep te observeren. In elke klas/groep is er een populariteitsstrijd. Het is handig als je snel de Queen Bee en haar Wanna bees kunt spotten.
- Werk aan een goede klassfeer.
- Leg in de klas/ groep uit wat meidenvenijn is, vertel ook welke rollen er zijn, zodat leerlingen zich bewust worden van hun rol.
- Roep de Queen Bee ter verantwoording. Maak afspraken over welk gedrag ze niet meer mag vertonen en welke sancties daarop staan. Wees consequent.
- Moedig de stille omstanders aan om hulp te bieden en het slachtoffer om ‘stop’ te zeggen.
- Maak praktische afspraken met alle meisjes: hoe ga je met elkaar om, hoe ga je elkaar uit de weg, wat is geaccepteerd. Herhaal deze afspraken regelmatig.
- Laat leerlingen erbij stilstaan dat hun gedrag kwetsend is.
- Zoek niet naar de oorzaak van het probleem, maar werk oplossingsgericht.
- Wees alert voor sluimerend meisjesvenijn. Blijf de groep observeren.
- Maak het slachtoffer nooit medeverantwoordelijk door te zeggen: ‘Je moet wel openstaan voor anderen’ of ‘Kom voor jezelf op’. Het slachtoffer heeft het al moeilijk genoeg.
- Verander een slachtoffer niet van klas in het heetst van de strijd. De situatie kan soms erger worden.
Maak de lessen over (cyber)pesten zichtbaar
Samenwerking tussen anti-pestcoördinatoren, mentoren/coaches, docenten en de directie is essentieel bij het voorkomen en aanpakken van pesten. Maak op school zichtbaar wat leerlingen leren over (cyber)pesten (pestpreventie). Niet iedere mentor/docent besteedt evenveel aandacht en tijd aan lessen over (cyber)pesten. Maak hierover afspraken. Een grotere focus op teamcondities kan in het voortgezet onderwijs bijdragen aan een succesvollere implementatie van pestpreventie.
Slim Studeren VO biedt een structurele en praktische oplossing tegen (cyber)pesten. Gebruiksgemak voor docenten/mentoren en kennis en vaardigheden voor leerlingen. Daarnaast kun je als anti-pestcoördinator of leidinggevende via het dashboard zien welke lessen docenten/mentoren hebben gegeven over (cyber)pesten. Bekijk de DEMO en laat je inspireren.
Bronnen:
Lane, B. (2005). Dealing with rumors, secrets, and lies: Tools of aggression for middle school girls. Middle School Journal, 36(3), 41-47.
