Het voortgezet onderwijs speelt een belangrijke rol in het voorbereiden van leerlingen op hun verdere studie-, loopbaan- en levenskeuzes.
Steeds meer onderzoek laat zien dat loopbaanontwikkeling het sterkst tot zijn recht komt binnen een schoolbrede aanpak, waarbij docenten, mentoren en decanen samenwerken. Docenten spelen hierin een belangrijke rol. Zij hebben dagelijks contact met leerlingen, kennen hun talenten en interesses en kunnen leerlingen helpen om verbanden te leggen tussen wat zij leren en de wereld buiten school.
Loopbaanontwikkeling begint niet bij de profielkeuze
Veel scholen besteden vooral aandacht aan loopbaanoriëntatie op momenten waarop leerlingen een keuze moeten maken. Denk aan de overstap naar een profiel, vervolgopleiding of stage. Toch blijkt uit internationaal onderzoek dat loopbaanontwikkeling veel meer is dan het maken van een eenmalige keuze.
Het gaat om het ontwikkelen van kennis, vaardigheden en zelfinzicht die jongeren helpen om gedurende hun leven passende keuzes te maken. Het onderzoek van Rice en Hooley onder internationale experts laat zien dat scholen hierin een bredere verantwoordelijkheid hebben. Zij pleiten voor een schoolbrede aanpak waarin alle docenten bijdragen aan de loopbaanontwikkeling van leerlingen.
Waarom hebben docenten invloed?
Docenten hebben dagelijks invloed op hoe leerlingen naar zichzelf en hun toekomst kijken. Een opmerking als “hier ben jij goed in” of een gesprek over interesses kan veel betekenen voor het zelfvertrouwen en de keuzes van een leerling.
Volgens de onderzoekers zouden docenten zich bewust moeten zijn van deze invloed en leren hoe zij loopbaangesprekken op een natuurlijke manier kunnen integreren in hun onderwijs. Daarbij gaat het niet om uitgebreide adviesgesprekken, maar juist om kleine momenten die leerlingen aan het denken zetten over hun talenten, waarden en mogelijkheden.
Maak de verbinding tussen vakken en de praktijk
Een belangrijke uitkomst van het onderzoek is dat leerlingen gemotiveerder raken wanneer zij begrijpen waarom zij iets leren en hoe die kennis later van betekenis kan zijn.
Een docent wiskunde kan laten zien hoe statistiek wordt gebruikt binnen de gezondheidszorg. Een docent Nederlands kan aandacht besteden aan communicatievaardigheden die in vrijwel ieder beroep belangrijk zijn. Een biologiedocent kan leerlingen kennis laten maken met beroepen binnen duurzaamheid, onderzoek of zorg.
Door deze verbindingen te maken, ontstaat er meer betekenis in het onderwijs. Leerlingen ontdekken dat school niet losstaat van hun toekomst.
Loopbaanontwikkeling vraagt om een schoolbrede aanpak
Loopbaanontwikkeling werkt het best wanneer het onderdeel is van de cultuur van de school. Het onderzoek benadrukt het belang van een gezamenlijke visie, waarin docenten, mentoren, decanen en schoolleiders samenwerken.
Dat betekent onder andere:
duidelijke afspraken over LOB binnen de school;
voldoende tijd voor loopbaanactiviteiten;
samenwerking tussen mentoren en decanen;
aandacht voor professionalisering van medewerkers;
lesmateriaal dat docenten ondersteunt bij het integreren van loopbaanontwikkeling.
LOB hoeft geen los programma te zijn. Juist wanneer het verweven raakt met mentorlessen en vaklessen, ontstaat er een doorlopende leerlijn.
Uitdagingen in de praktijk
De onderzoekers erkennen ook dat scholen voor uitdagingen staan. Docenten ervaren een hoge werkdruk en voelen zich niet altijd voldoende toegerust om leerlingen te begeleiden bij loopbaanvragen. Daarnaast zien sommige docenten LOB nog vooral als een taak van de decaan.
Dat vraagt om ondersteuning. Niet door extra taken toe te voegen, maar door docenten praktische handvatten te bieden die aansluiten bij hun dagelijkse onderwijspraktijk.
De LOB-module van Coach like a Champion
Bij Coach like a Champion geloven we dat loopbaanontwikkeling onderdeel moet zijn van het gewone onderwijsproces. Daarom hebben wij een praktische LOB-module ontwikkeld die mentoren ondersteunt bij het begeleiden van leerlingen.
De module sluit aan bij de loopbaancompetenties die binnen het voortgezet onderwijs centraal staan en helpt leerlingen stap voor stap bij het ontdekken van wie zij zijn, wat zij belangrijk vinden en welke mogelijkheden er voor hen zijn.
Leerlingen werken onder andere aan:
kwaliteitenreflectie;
motievenreflectie;
werkexploratie;
loopbaansturing;
netwerken.
Daarnaast bevat de methode opdrachten, reflectievragen en portfolioactiviteiten die eenvoudig in mentorlessen kunnen worden ingezet. Hierdoor ontstaat een doorlopende leerlijn waarin leerlingen niet alleen nadenken over hun toekomst, maar ook vaardigheden ontwikkelen om later zelfstandig keuzes te maken.
Visual: Coach like a Champion | AI-ondersteund ontwerp
Investeren in de toekomst van leerlingen
Loopbaanontwikkeling gaat uiteindelijk over meer dan het kiezen van een opleiding of beroep. Het gaat over zelfkennis, veerkracht en het vermogen om richting te geven aan een leven dat voortdurend verandert.
Wanneer scholen bewust aandacht besteden aan LOB, helpen zij leerlingen om met vertrouwen naar hun toekomst te kijken. Docenten spelen een belangrijke rol in het leven van jongeren, zij kunnen hierin een verschil maken door de juiste vragen te stellen.
Bron
Rice, S. & Hooley, T. (2025). How can and should secondary school teachers be involved in building students’ career knowledge and skills? A Delphi study of the expert community. Journal of Education and Work.
Veelgestelde vragen
Wat is loopbaanontwikkeling in het voortgezet onderwijs?
Loopbaanontwikkeling is het proces waarbij leerlingen inzicht krijgen in hun talenten, interesses, waarden en toekomstmogelijkheden. Het helpt hen om bewuste keuzes te maken voor opleiding, werk en persoonlijke ontwikkeling.
Wat is het verschil tussen LOB en een decaangesprek?
LOB is een doorlopend proces dat leerlingen ondersteunt bij hun loopbaanontwikkeling. Een decaangesprek is vaak één onderdeel daarvan en richt zich meestal op concrete keuzes, zoals profiel- of studiekeuze.
Waarom hebben docenten een rol in loopbaanontwikkeling?
Docenten hebben dagelijks contact met leerlingen en kunnen helpen om verbanden te leggen tussen schoolvakken, talenten en toekomstige mogelijkheden. Onderzoek laat zien dat deze rol een positieve bijdrage kan leveren aan motivatie en betrokkenheid.
Welke vaardigheden ontwikkelen leerlingen tijdens LOB?
Leerlingen werken onder andere aan zelfreflectie, het onderzoeken van beroepen en opleidingen, het stellen van doelen, het maken van keuzes en het opbouwen van een netwerk.
Hoe kan een school LOB integreren in het onderwijs?
Door een schoolbrede aanpak te hanteren waarin mentoren, vakdocenten en decanen samenwerken. Ook het gebruik van passend lesmateriaal en een doorlopende leerlijn draagt hieraan bij.
Wat biedt de LOB-module van Coach like a Champion?
De LOB-module van Coach like a Champion ondersteunt mentoren met praktische lessen, reflectieopdrachten en portfolioactiviteiten. Leerlingen ontwikkelen de vijf loopbaancompetenties en leren stap voor stap richting te geven aan hun toekomst.
Vanaf welke leeftijd is aandacht voor loopbaanontwikkeling belangrijk?
Loopbaanontwikkeling begint al in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Vroege aandacht voor talenten, interesses en toekomstbeelden helpt leerlingen om later beter onderbouwde keuzes te maken.
Waarom is LOB belangrijk in een snel veranderende arbeidsmarkt?
De arbeidsmarkt verandert voortdurend. Daarom hebben leerlingen vaardigheden nodig waarmee zij gedurende hun leven kunnen omgaan met veranderingen, nieuwe kansen kunnen herkennen en passende keuzes kunnen maken.
Disclaimer : De informatie in deze blog is met grote zorg samengesteld op basis van beschikbare wetenschappelijke literatuur en praktijkervaring. Ondanks deze zorgvuldigheid kunnen aan de inhoud geen rechten worden ontleend. Wij adviseren organisaties om bij beleidskeuzes altijd rekening te houden met de eigen context en actuele wet- en regelgeving.
Leidinggeven is de afgelopen jaren veranderd. Teams werken flexibeler, medewerkers krijgen meer verantwoordelijkheid en technologische ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Onderzoek van UWV laat daarnaast zien dat AI invloed heeft op vrijwel alle beroepen en sectoren. De ontwikkeling van AI vraagt om digitale en kritische vaardigheden én om sterke sociale en communicatieve vaardigheden. Medewerkers hebben behoefte aan duidelijkheid, aandacht, vertrouwen en mogelijkheden om zich te ontwikkelen. Van leidinggevenden worden naast vakinhoudelijke kennis ook sterke leiderschapsvaardigheden gevraagd. Goed leiderschap vraagt om zelfinzicht, communicatieve vaardigheden, het vermogen om mensen te motiveren en de flexibiliteit om de manier van leidinggeven af te stemmen op verschillende medewerkers en situaties. Dat geldt voor iemand die net begint als leidinggevende én voor een ervaren manager. Leiderschap blijft zich voortdurend ontwikkelen. Wat is goed leiderschap? Er bestaat niet één manier van leidinggeven die in iedere situatie werkt. Een team met ervaren professionals vraagt iets anders dan
Goed communiceren als manager betekent meer dan duidelijk vertellen wat er moet gebeuren. Medewerkers verschillen in ervaring, zelfstandigheid, motivatie, behoefte aan ondersteuning en manier van communiceren. Echter speelt de situatie speelt ook een belangrijke rol. Een medewerker die veel ervaring heeft met een bepaalde taak kan bij een nieuwe verantwoordelijkheid ineens meer begeleiding nodig hebben. Een team dat normaal zelfstandig functioneert, kan tijdens een grote verandering juist behoefte hebben aan meer richting en duidelijkheid. Situationeel communiceren helpt managers om hier bewust mee om te gaan. Je kiest niet automatisch voor één vaste manier van communiceren, maar je stemt je aanpak af op de medewerker/ collega, de taak en de situatie. Dat maakt communicatie duidelijker en het helpt om medewerkers/ collega’s gericht te begeleiden in hun ontwikkeling. Wat is situationeel communiceren? Situationeel communiceren betekent dat je bewust kijkt naar wat iemand op een bepaald moment nodig heeft. Soms kan een
De eerste weken van het schooljaar zijn van grote invloed op hoe een klas zich ontwikkelt. In deze periode leren leerlingen elkaar kennen, verkennen zij hun positie binnen de groep en ontstaat de basis voor gedrag, samenwerking en het leerklimaat. Veel landen erkennen het belang van groepsvorming in de eerste schoolweken. In Scandinavië is er veel aandacht voor welzijn, gelijkwaardigheid en verbondenheid binnen de klas. Leerlingen moeten zich veilig, gezien en betrokken voelen voordat zij optimaal tot leren kunnen komen. In plaats van direct te focussen op vakkennis, prestaties en toetsing, kiezen Scandinavische scholen ervoor om eerst te investeren in de groep. Deze benadering biedt waardevolle inzichten voor het voortgezet onderwijs. Eerst de relatie, dan het leren In Scandinavische klaslokalen staat het opbouwen van relaties centraal. Leerlingen moeten zich veilig voelen, gezien worden en vertrouwen ervaren voordat zij tot leren komen. Onderzoek van onder andere de OECD onderstreept dat
Leidinggeven is de afgelopen jaren veranderd. Teams werken flexibeler, medewerkers krijgen meer verantwoordelijkheid en technologische ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Onderzoek van UWV laat daarnaast zien dat AI invloed heeft op vrijwel alle beroepen en sectoren. De ontwikkeling van AI vraagt om digitale en kritische vaardigheden én om sterke sociale
Goed communiceren als manager betekent meer dan duidelijk vertellen wat er moet gebeuren. Medewerkers verschillen in ervaring, zelfstandigheid, motivatie, behoefte aan ondersteuning en manier van communiceren. Echter speelt de situatie speelt ook een belangrijke rol. Een medewerker die veel ervaring heeft met een bepaalde taak kan bij een nieuwe verantwoordelijkheid
De eerste weken van het schooljaar zijn van grote invloed op hoe een klas zich ontwikkelt. In deze periode leren leerlingen elkaar kennen, verkennen zij hun positie binnen de groep en ontstaat de basis voor gedrag, samenwerking en het leerklimaat. Veel landen erkennen het belang van groepsvorming in de eerste
