Burgerschap in het VO: Hoe ga jij het burgerschapsonderwijs vormgeven?

Werken aan burgerschap in het VO dat aansluit bij de normen en waarden van de leerling én die van de school. Hoe pak je dat aan? Het is meer dan de klassieke thema’s zoals democratie en verkiezingen. Het gaat ook over identiteitsvorming, verbondenheid met elkaar en de onderzoekende en reflectieve houding van de leerling. In het voortgezet onderwijs wordt vooral in de vakken Geschiedenis en Maatschappijleer veel aandacht besteed aan burgerschapsonderwijs, maar er is nog meer mogelijk. Wat voor burgerschap streeft jouw team na? Waarin kunnen jullie nog groeien? Hoe breng je het burgerschapsonderwijs op niveau?

  • Burgerschap en actualiteit

Burgerschap in het VO gaat niet alleen over Nederland, maar ook over de hele wereld. Werk via actualiteit aan activerende burgerschapslessen. Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat leerlingen lessen meer waarderen als daarin gewerkt wordt met de actualiteit. Surf samen met je leerlingen naar een nieuwswebsite of kijk samen terug naar een actualiteitenprogramma.

  • Burgerschap en themadagen

Themadagen zijn essentieel voor het verdiepen en verbreden van lessen. Denk aan themadagen zoals Paarse Vrijdag, Complimentendag, Kinderrechtendag, Valentijnsdag, week tegen pesten, enzovoorts.

  • Burgerschap en schoolbeleid

Verander de wereld, begin bij jezelf! Je kunt ook rond beleidsbeslissingen van je school aan de slag gaan. Enkele voorbeelden: gezonde schoolkantine, duurzaamheid, anti-pestprotocol, schoolreisjes, ouderbijdrage, enzovoorts.

  • Burgerschap en eTwinning

Met eTwinning start je met internationalisering en wereldburgerschap. Je geeft je leerlingen een kijkje over de grens. Ze komen in contact met jongeren in andere landen en leren over elkaars taal en cultuur. Ze kunnen samenwerken aan uiteenlopende thema’s zoals wereldburgerschap, diversiteit, mediawijsheid en klimaat. Internationaal samenwerken geeft burgerschapsonderwijs een extra dimensie en dat is de grote kracht van eTwinning.

  • Burgerschap en Slim Studeren VO

Met Slim Studeren VO kun je doelgericht aan burgerschapsvorming van je leerlingen werken. Je hebt een stevige basis om de burgerschapsvaardigheden van je leerlingen te versterken. De tijd die je met Slim Studeren VO bespaart, kun je gebruiken om extra verdieping te bieden door aandacht te besteden aan actualiteit, themadagen en eTwinning. Als je alles zelf moet bedenken en ontwikkelen, blijft er weinig tijd over voor bijvoorbeeld actualiteit en internationalisering. Door Slim Studeren VO te combineren met actualiteiten kun je op een eenvoudige en tijdbesparende manier het burgerschapsonderwijs vormgeven.

Wettelijke opdracht burgerschap

In Nederland is burgerschapsvorming een wettelijke plicht in het onderwijs. Deze wet schrijft voor dat burgerschapsonderwijs doelgericht, samenhangend en herkenbaar aanwezig moet zijn. Het mag verdeeld worden over verschillende vakken, maar je mag als school ook ervoor kiezen om het zwaartepunt bij een bepaald vak, zoals maatschappijleer, te leggen. Uit het recente rapport ‘De Staat van het Onderwijs 2022’ (Inspectie van het Onderwijs, 2022) blijkt echter dat burgerschapsvorming op veel scholen op een weinig doelgerichte en samenhangende wijze vorm krijgt.

Ondersteuning bij het opzetten van het burgerschapsonderwijs

Burgerschapsonderwijs is een brede opdracht waarmee je als school aan de slag moet. Heb je ondersteuning en advies nodig bij het opzetten van het burgerschapsonderwijs? Neem dan vrijblijvend contact met ons op. Ons team staat klaar om jullie te helpen.

Deel dit artikel via:

Gerelateerde artikelen

versterk de groepsdynamiek in jouw mentorgroep

Desinformatie in de klas: waarom mag dit onderwerp niet ontbreken in het onderwijs

Jongeren groeien op in een wereld waarin informatie altijd en overal beschikbaar is. Via TikTok, Instagram, YouTube, nieuwsapps en groepschats krijgen ze dagelijks een enorme stroom aan berichten te verwerken. Daarom is het belangrijk dat scholen aandacht besteden aan desinformatie en leerlingen leren hoe ze informatie kritisch kunnen beoordelen.   Wat is desinformatie en waarom is het zo lastig te herkennen? Desinformatie is misleidende informatie die bewust wordt verspreid om te manipuleren. Daarnaast is er misinformatie: onjuiste informatie die zonder kwade bedoeling wordt gedeeld. Het verschil zit in de intentie, maar voor jongeren is dat onderscheid vaak moeilijk te maken. In de praktijk blijkt het vaak ingewikkeld om intentie vast te stellen. Daarom is het zinvoller om met je leerlingen te kijken naar de inhoud en het effect van een bericht, in plaats van direct te focussen op de vraag of iets ‘met opzet’ is verspreid.   Waarom is dit

Lees meer

Aantekeningen maken en leren: wat hebben leerlingen nodig?

In veel lessen gaan we er stilzwijgend van uit dat leerlingen wel weten hoe je goede aantekeningen maakt. Schrift open, pen in de hand, luisteren en noteren maar. Net als bij samenvatten blijkt die aanname vaak onjuist. Aantekeningen maken is geen vanzelfsprekende vaardigheid, maar een complexe leerstrategie die expliciet aangeleerd, geoefend en van feedback voorzien moet worden. Wie niet goed leert noteren, leert vaak ook minder diep en dat heeft directe gevolgen voor begrip, onthouden en zelfstandig leren.   De hardnekkige aanname: “dat kunnen ze al” In onderzoek naar leerstrategieën werd jarenlang aangenomen dat leerlingen aan het einde van het voortgezet onderwijs wel fatsoenlijke samenvattingen en aantekeningen konden maken. Die aanname bleek onhoudbaar. Toen samenvatten minder effectief bleek dan verwacht, lag dat niet aan de strategie zelf, maar aan de uitvoering: leerlingen wisten eenvoudigweg niet hoe ze moesten samenvatten. Hetzelfde geldt voor aantekeningen maken. We verwachten een vaardigheid die zelden

Lees meer

Van onrust en conflicten naar rust en samenwerking: sociaal-emotioneel leren in het voortgezet onderwijs

Onrust tijdens de les, leerlingen die door elkaar praten of die zich onttrekken aan groepswerk en conflicten die snel hoog oplopen: voor veel docenten in het voortgezet onderwijs is dit herkenbaar. Een opmerking wordt verkeerd geïnterpreteerd, een groepsopdracht loopt vast of een leerling reageert fel op feedback. Vaak grijpen we in met regels of correcties, maar het onderliggende gedrag keert regelmatig terug. Hoewel steeds meer scholen ervaren dat sociaal-emotioneel leren (SEL) helpt om dit patroon te doorbreken, krijgt sociaal-emotionele ontwikkeling in de praktijk nog vaak weinig structurele aandacht. Regelmatig wordt verondersteld dat leerlingen deze vaardigheden vanzelf ontwikkelen. Door sociaal-emotioneel leren bewust en doelgericht in te zetten, verschuift de focus van het corrigeren van gedrag naar het aanleren van vaardigheden waarmee leerlingen anders leren reageren. Dat leidt tot meer rust in de klas, betere samenwerking en een veiliger leerklimaat.   Wat verstaan we onder sociaal-emotioneel leren? Sociaal-emotioneel leren richt zich op

Lees meer